BKUBTS Herboloji: Yabancı Otlar Konusunda Sınavda Sorulan Kritik Bilgiler

BKUBTS’de entomoloji, patoloji, herboloji ve nematoloji birlikte 25 soruyla sorulur. Soru bankalarında herboloji soruları en çok birkaç konuda toplanır: bir otun tek mi çift çenekli mi olduğu, parazit otlar, tohumun dormansisi, otların nasıl çoğaldığı ve herbisitler. Bu konuları kurallarıyla öğrenen, Latince adlar karşısında da doğru şıkkı bulabilir.

Herboloji neyi kapsar?

• Yabancı otun tanımı, özellikleri, zararları ve yararları

• Çoğalma (rizom, stolon, yumru, soğan, kök, tohum) ve yayılma yolları

• Dormansi, rekabet ve allelopati

• Dar ve geniş yapraklı otlar, familyalar

• Tam ve yarı parazit otlar: canavar otu, küsküt, ökse otu, pembeot

• Ürünlere göre ana yabancı otlar, mücadele yöntemleri ve herbisitler

Sınavda sorulan kritik bilgiler

• Herboloji, fitopatolojinin alt dalıdır. Adındaki “herb” ot ya da otsu bitki demektir.

• Yabancı otlar toprağın sıcaklığını düşürür. “Toprak sıcaklığını artırır” diyen şık yanlıştır.

• Tek yıllık otlar yalnızca tohumla, çok yıllık otlar hem tohumla hem vejetatif organlarla çoğalır. Kanyaş rizomla, topalak yumruyla çoğalır. Çok yıllık otun rizomunu parçalayan toprak işleme, otu çoğaltır.

• Primer dormansi: olgun tohum, koşullar uygun olduğu hâlde çimlenmez. Sekonder dormansi: uykudan çıkmış tohum, kötü koşullar yüzünden yeniden uykuya girer.

• Dar yapraklı (tek çenekli) otlarda saçak kök ve paralel damar, geniş yapraklı (çift çenekli) otlarda kazık kök ve ağsı damar bulunur. Kırmızı köklü tilkikuyruğu (Amaranthus retroflexus) adına rağmen geniş yapraklıdır.

• Canavar otu tam parazittir ve konukçunun köküne bağlanır; küsküt de tam parazittir ama gövdeye sarılır. Ökse otu ve pembeot fotosentez yapabildikleri için yarı parazittir. Canavar otu buğday, arpa, mısır gibi dar yapraklı ürünlerde görülmez.

• Pamukta ana yabancı otlar kanyaş ve domuz pıtrağıdır. Çeltikte darıcan, topalak, baraj otu, ayak otu ve dip otu sorun olur.

• 2,4-D amin uygulamasından sonra 6 saat, esterden sonra 1 saat yağmursuz geçmelidir. Tohum ilaçlaması herbisitlerin uygulama dönemleri arasında yer almaz.

Örnek soru

Konukçusunun toprak üstündeki gövdesine sarılarak beslenen tam parazit yabancı ot hangisidir?

• A) Canavar otu

• B) Pembeot

• C) Ökse otu

• D) Küsküt

• E) Sirken

Cevap: D) Küsküt. Küsküt tam parazittir ve gövdeye sarılır. Canavar otu da tam parazittir ama köke bağlanır. Pembeot ve ökse otu yarı parazittir, sirken ise parazit değildir.

Herbolojiyi nasıl çalışmalı?

Herbolojide sorular çoğu zaman Latince adlarla gelir. Her otu tek tek ezberlemek yerine kurallarla çalış. Tek çenekliler üç grupta toplanır: buğdaygiller, sazlar (topalak gibi) ve soğanlı bitkiler (zambak, çiğdem, süsen gibi). Bunların dışında kalan otların hemen hepsi çift çeneklidir. Parazitler için de iki soru sor: Tam mı, yarı mı? Köke mi bağlanıyor, gövdeye mi? Bu iki sorunun cevabı dört paraziti birbirinden ayırır.

BKUBTS herboloji ders notları bu konuları üç notta, 14 derste anlatır: Yabancı otu tanı, Yabancı otu ayırt et ve Ürünlere göre yabancı otlar. Her dersin sonunda bir sınav sorusu, her notun sonunda 20 soruluk açıklamalı bir deneme sınavı var.

Kendini ölçmek için herboloji denemesi çöz ya da notların nasıl hazırlandığını görmek için ücretsiz demo PDF’ini indir. Üç notun tamamı Herboloji Ders Notları paketinde.

Bu yazı sınava hazırlık için sadeleştirilmiş bir özettir. Herbisit seçerken ürünün etiketine ve Bakanlığın Bitki Koruma Ürünleri Veri Tabanı’ndaki ruhsat bilgisine bakınız.